Πέμπτη  1  Δεκεμβρίου    Ανατολή Ηλίου - Sunrise 07:21  Δύση Ηλίου - Sunset 17:05 - Διάρκεια ημέρας: 9 ώρες, 44 λεπτά   |       English version  IN ENGLISH A
meteo.gr Ο ΚΑΙΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Επιστημονικό Αρχείο


Χιονοστιβάδες και ροές συντριμμιών στο Όρος Χελμός: Σπάνιες αλλά καταστροφικές (28/11/2022)

Χιονοστιβάδες και ροές συντριμμιών στο Όρος Χελμός: Σπάνιες αλλά καταστροφικές

Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science of the Total Environment στις 20 Νοεμβρίου 2022 από ερευνητές του Πολυτεχνείου Κρήτης και του Πανεπιστημίου της Οστράβα στην Τσεχία, ασχολήθηκε με τη δενδροχρονολόγηση για την καταγραφή χιονοστιβάδων και ροών συντριμμιών (γαιών)* στο Όρος Χελμός, στη Βόρεια Πελοπόννησο κατά τα τελευταία 168 χρόνια. 

Η δενδροχρονολόγηση είναι χρονολόγηση γεγονότων του παρελθόντος μέσω της μελέτης της ανάπτυξης των δακτυλίων των δέντρων. Κάθε χρόνο ένα δέντρο προσθέτει ένα στρώμα ξύλου στον κορμό του σχηματίζοντας έναν επιπλέον δακτύλιο, με πάχος ανάλογο με τις περιβαλλοντικές συνθήκες του δέντρου. Η διασταυρωμένη χρονολόγηση είναι η θεμελιώδης αρχή της δενδροχρονολόγησης. Ο ερευνητής πρέπει να επιβεβαιώσει ότι οι δακτύλιοι από δύο ή περισσότερα δείγματα σχηματίστηκαν τον ίδιο χρόνο. Η απλή απαρίθμηση δακτυλίων δεν επαρκεί, ούτε και μια απλή καταγραφή της αλλαγής του εύρους των δακτυλίων.

Στην παρούσα εργασία, χρησιμοποιήθηκαν 123 δείγματα τραυματισμένων δέντρων Κεφαλληνιακής Ελάτης (Abies cephalonica L.) στις πλαγιές του Χελμού όπου είναι εμφανής η δραστηριότητα ροών συντριμμιών και χιονοστιβάδων. Συνολικά καταγράφηκαν 7 γεγονότα ροής συντριμμιών μεταξύ1904 και 2021, και 7 χιονοστιβάδες μεταξύ 1854 και 2021. 

Η πιο σημαντική ροή συντριμμιών συνέβη τον Μάρτιο του 1971, όταν μετά από μια εξαιρετικά υγρή περίοδο στο τέλος του χειμώνα και μεγάλο ύψος χιονιού, ισχυρές βροχοπτώσεις την άνοιξη προκάλεσαν την υποχώρηση μεγάλης μάζας λάσπης, πέτρας και νερού. Αντίστοιχα, το πιο σημαντικό γεγονός χιονοστιβάδας συνέβη την άνοιξη του 1998, όταν το ύψος χιονιού που καταγράφηκε σε τοπικό μετεωρολογικό σταθμό ήταν 62 εκ σε μόλις τρεις ημέρες, και το οποίο έπεσε σε προϋπάρχον παγωμένο χιόνι. 

 

* Ροή συντριμμιών: Μια ροή από συντρίμμια είναι μια κινούμενη μάζα από χαλαρή λάσπη, άμμο, χώμα, πέτρες, νερό, και αέρα που ταξιδεύει υπό την επίδραση της βαρύτητας. Μπορούν να είναι πολύ γρήγορες και συνήθως ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις, και μπορούν να γεμίσουν με υλικά ολόκληρες κοιλάδες.
Kαταχωρήθηκε 28/11/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Η αύξηση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα και της παγκόσμιας θερμοκρασίας μετά από 27 συνόδους κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα (15/11/2022)

Η αύξηση της συγκέντρωσης διοξειδίου του άνθρακα και της παγκόσμιας θερμοκρασίας μετά από 27 συνόδους κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα

Ακόμη μία σύνοδος κορυφής του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή φτάνει στο τέλος της την Παρασκευή 18 Νοεμβρίου 2022. Παρότι τα περισσότερα κράτη συμφωνούν στην επίτευξη νέων στόχων για την επιβράδυνση της κλιματικής κρίσης, η εφαρμογή των μέτρων μένει ουσιαστικά στα χαρτιά. Το γράφημα δείχνει την πορεία της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα και της παγκόσμιας θερμοκρασίας από το 1955 μέχρι σήμερα. Το σκούρο κόκκινο χρώμα αποτυπώνει την τιμή της απόκλισης θερμοκρασίας +1.3°C σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο. 

 

Πηγή: Peter Kalmus @ClimateHuman
University of Berkeley
Kαταχωρήθηκε 15/11/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Τα κοσμικά μιόνια χαρτογραφούν το εσωτερικό των τροπικών κυκλώνων (22/10/2022)

Τα κοσμικά μιόνια χαρτογραφούν το εσωτερικό των τροπικών κυκλώνων

Σύνταξη άρθρου: Σ. Ντάφης

Τα κοσμικά μιόνια είναι χρήσιμα για την απεικόνιση δομών των τροπικών καταιγίδων, σύμφωνα με μια διεθνή ομάδα ερευνητών. Με επικεφαλής τον Hiroyuki Tanaka στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο, η ομάδα χρησιμοποίησε ένα δίκτυο ανιχνευτών μιονίων για να εντοπίσει διαφορές στην πυκνότητα του αέρα μέσα σε μερικούς τυφώνες του Ειρηνικού Ωκεανού. Μέσω περαιτέρω βελτιώσεων, η προσέγγισή τους θα μπορούσε να παρέχει σημαντικές πληροφορίες για συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για σοβαρές καταιγίδες.

Τροπικοί κυκλώνες, όπως οι τυφώνες, προκαλούν πολλές καταστροφές παγκοσμίως - και μερικές φορές απώλειες ζωών. Ως αποτέλεσμα, οι άνθρωποι βασίζονται σε συστήματα προειδοποίησης που μπορούν να προβλέψουν την ένταση και την τροχιά των κυκλώνων, όσο το δυνατόν ακριβέστερα. Σήμερα, οι προβλέψεις βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις δορυφορικές εικόνες. Αυτές μπορούν να παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες της κυρυφής των νεφών, αλλά προσφέρουν πολύ λιγότερες πληροφορίες σχετικά με τις τρισδιάστατες δομές της πίεσης και της πυκνότητας του αέρα στους κυκλώνες. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι συχνά κρίσιμα για την πρόβλεψη του πώς θα εξελιχθεί ο κυκλώνεας τις αμέσως επόμενες ώρες και ημέρες.

Η ομάδα του Tanaka έδειξε ότι η ταχέως αναπτυσσόμενη τεχνική της μυογραφίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη των καταιγίδων. Η προσέγγισή τους χρησιμοποιεί το πλήθος των μιονίων που παράγονται όταν οι κοσμικές ακτίνες συγκρούονται με άτομα στην ανώτερη ατμόσφαιρα. Τα περισσότερα από αυτά τα μιόνια θα ταξιδέψουν στη συνέχεια στην επιφάνεια της Γης, όπου μπορούν να ανιχνευθούν.

Η μουογραφία εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι ορισμένα μιόνια απορροφώνται καθώς ταξιδεύουν προς τη Γη, καθώς περινούν μέσα από την ατμόσφαιρα, τη θάλασσα, ακόμη και από στερεές δομές όπως τα κτίρια. Οι ειδικοί της μυογραφίας μπορούν να υπολογίσουν τον ρυθμό με τον οποίο παράγονται τα κοσμικά μιόνια, ώστε να γνωρίζουν πόσα αναμένονται στο έδαφος – επιτρέποντας στη συνέχεια να καθορίσουν πόση εξασθένηση συμβαίνει στην πορεία τους.

Η μυογραφία μετρά αυτήν την εξασθένηση και χρησιμοποιεί αυτές τις πληροφορίες για να δημιουργήσει μια εικόνα της ενδιάμεσης δομής. Μέχρι στιγμής, η τεχνική έχει χρησιμοποιηθεί για την απεικόνιση του εσωτερικού μιας αιγυπτιακής πυραμίδας και την παρακολούθηση του βάθους του νερού στον Κόλπο του Τόκιο.

Τώρα, ο Tanaka και οι συνεργάτες του έχουν χρησιμοποιήσει τη μυογραφία για να μελετήσουν 8 τυφώνες που έπληξαν την ιαπωνική πόλη Kagoshima το 2016-2021. Επικεντρώθηκαν στην πυκνότητα του αέρα μέσα στους κυκλώνες – με τον πυκνότερο αέρα να απορροφά περισσότερα μιόνια.

Χρησιμοποιώντας ένα δίκτυο ανιχνευτών με σπινθηριστές στο έδαφος, οι ερευνητές δημιούργησαν κατακόρυφα προφίλ της πυκνότητας του αέρα μέσα στις καταιγίδες, ενώ απαθανάτισαν τη χρονική εξέλιξη της πυκνότητας. Οι ανιχνευτές έδειξαν ξεκάθαρα πώς οι θερμοί, χαμηλής ατμοσφαιρικής πίεσης πυρήνες στους τυφώνες ήταν περικυκλωμένοι από ψυχρούς εξωτερικούς "τοίχους" υψηλής πίεσης (καταιγίδες). Αυτές οι δομές δεν μπορούν να ανιχνευθούν με τέτοια ακρίβεια από δορυφορικές εικόνες.

Η ομάδα προχωρά σε περαιτέρω βελτιώσεις στο δίκτυο ανιχνευτών της, κάτι που θα επιτρέψει την ανίχνευση ατμοσφαιρικών μιονίων από πολλαπλές κατευθύνσεις. Με αυτή την αναβάθμιση, ο Tanaka και οι συνάδελφοί του ελπίζουν ότι η μυογραφία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό καταιγίδων από απόσταση έως και 300 km και για την πρόβλεψη της μελλοντικής τους εξέλιξης σε πραγματικό χρόνο. Εάν συνδυαστεί με δορυφορικές εικόνες και βαρομετρικά δεδομένα, αυτό θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε πολύ πιο ακριβή συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για τροπικούς κυκλώνες – παρέχοντας στις κοινότητες ζωτικό χρόνο για να προετοιμαστούν για επικείμενες φυσικές καταστροφές.

Πηγή: Nature

Kαταχωρήθηκε 22/10/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Το μάτι του Τυφώνα Ίαν (03/10/2022)

Το μάτι του Τυφώνα Ίαν

Στις 28 Σεπτεμβρίου 2022, ο δορυφόρος Landsat 8 πέρασε ακριβώς πάνω από το μάτι του Τυφώνα Ian, καθώς πλησίαζε τη Νοτιοδυτική Φλόριντα. Η εικόνα φυσικού χρώματος αποκτήθηκε από το Operational Land Imager (OLI) στις 11:57 π.μ. τοπική ώρα (15:57 UTC), τρεις ώρες πριν ο τυφώνας φτάσει στην στεριά, στη Caya Costa. Δείτε την εικόνα σε υψηλή ανάλυση εδώ. 

Το μάτι ενός τυφώνα είναι μια κυκλική ζώνη με σχετικά αίθριο καιρό στο κέντρο. Περιβάλλεται από έναν πανύψηλο δακτύλιο εξαιρετικά ισχυρών καταιγίδων που ονομάζεται "eyewall", το τμήμα του τυφώνα με τους ισχυρότερους ανέμους. Τα στροβιλιζόμενα σύννεφα κατά μήκος των άκρων του "οφθαλμικού τοιχώματος" παγιδεύονται σε στρόβιλους μέσης κλίμακας σε τυφώνες με ασυνήθιστα ισχυρούς ανέμους.

Όταν Ίαν έφτασε στη Φλόριντα, η μέγιστη ένταση των ανέμων ήταν 240 χιλιόμετρα την ώρα, σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων. Αυτό είναι το ισοδύναμο μιας καταιγίδας Κατηγορίας 4 στην κλίμακα του ανέμου Saffir-Simpson.

«Αυτοί οι εντυπωσιακοί στροβιλισμοί κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας και του εδάφους στο μάτι του Ίαν μπορεί να παρέχουν ενδείξεις για ορισμένες σημαντικές διεργασίες που επηρεάζουν την ένταση του τυφώνα», δήλωσε ο Τζάστιν Γουίτακερ, ερευνητής στο Κέντρο Έρευνας και Μετάβασης Βραχυπρόθεσμης Πρόβλεψης της NASA (SPoRT). Η ομάδα SPoRT, που εδρεύει στο Marshall Space Flight Center, εστιάζει στη βελτίωση των καιρικών προγνώσεων χρησιμοποιώντας δεδομένα της NASA. «Στο SPoRT, μελετάμε πώς αυτές οι ασυμμετρίες του εσωτερικού πυρήνα μπορούν να επηρεάσουν τη δομή ενός τυφώνα και αν θα εμφανιστούν κεραυνοί μέσα στο οφθαλμικό τοίχωμα της καταιγίδας».

Καθώς ο Ίαν περνούσε πάνω από την Κούβα και μετά πάνω από τον Κόλπο του Μεξικού στις 27 Σεπτεμβρίου, το μάτι του είχε ακτίνα περίπου 20 χιλιόμετρα. Καθώς ο τυφώνας κινήθηκε γρήγορα βορειοανατολικά, οι δορυφόροι παρατήρησαν ένα δεύτερο, μεγαλύτερο μάτι να σχηματίζεται γύρω του, και τελικά να τυλίγει το αρχικό μάτι, μια διαδικασία γνωστή ως "κύκλος αντικατάστασης του οφθαλμικού τοιχώματος". Οι κύκλοι αντικατάστασης του οφθαλμικού τοιχώματος είναι συνηθισμένοι σε ισχυρούς τυφώνες, προκαλώντας συνήθως το πεδίο του ανέμου να εξαπλωθεί σε μια μεγαλύτερη περιοχή.

«Ένας κύκλος αντικατάστασης του οφθαλμικού τοιχώματος συμβαίνει όταν ένας τυφώνας αναπτύσσει ομόκεντρα μάτια και το εσωτερικό τοίχωμα καταρρέει», εξήγησε ο Τσαρλς Χελμς, επιστήμονας της ατμόσφαιρας στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ της NASA. «Ως αποτέλεσμα, το μάτι ενός τυφώνα μεγαλώνει πολύ και αυτοί οι κύκλοι συχνά συνδέονται με μια προσωρινή παύση της ενίσχυσης του τυφώνα. Υπάρχουν ακόμη πολλά που δεν καταλαβαίνουμε σχετικά με αυτούς τους κύκλους και παραμένει ένα ενεργό θέμα έρευνας στην τροπική κοινότητα». Στην περίπτωση του Ian, ο κύκλος αντικατάστασης του οφθαλμικού τοιχώματος προκάλεσε επέκταση του ματιού σε ακτίνα 55 χιλιομέτρων.

Πηγή: Εικόνα του Παρατηρητηρίου Γης της NASA από τον Joshua Stevens, χρησιμοποιώντας δεδομένα Landsat από το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ, δεδομένα GEOS-5 από το Global Modeling and Assimilation Office στη NASA GSFC και δρόμους από το OpenStreetMap. Ιστορία του Adam Voiland.

Kαταχωρήθηκε 03/10/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Οι περίοδοι ακραίων τυφώνων στον Βόρειο Ατλαντικό έγιναν διπλάσιες λόγω της υπερθέρμανσης των ωκεανών (21/09/2022)

Οι περίοδοι ακραίων τυφώνων στον Βόρειο Ατλαντικό έγιναν διπλάσιες λόγω της υπερθέρμανσης των ωκεανών

Οι τροπικοί κυκλώνες είναι από τα πιο καταστροφικά ακραία καιρικά φαινόμενα. Έχει παρατηρηθεί αύξηση της δραστηριότητας των τροπικών κυκλώνων του Ατλαντικού, αλλά η απόδοση στην υπερθέρμανση του πλανήτη παραμένει πρόκληση λόγω της μεγάλης διαχρονικής μεταβλητότητας και των προκλήσεων μοντελοποίησης.

Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η αύξηση της δραστηριότητας των τροπικών κυκλώνων του Ατλαντικού από τη δεκαετία του 1980 μπορεί να αποδοθεί στις διακυμάνσεις της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας καθώς και στην αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας (SST). Με βάση ένα νέο στατιστικό μοντέλο που βασίζεται σε καιρικά μοτίβα, διαπιστώθηκε ότι η θέρμανση του Ατλαντικού Ωκεανού κατά την περίοδο 1982-2020 έχει διπλασιάσει την πιθανότητα εξαιρετικά ενεργών περιόδων τροπικών κυκλώνων. Για το έτος 2020, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι μια τόσο εξαιρετικά έντονη περίοδος θα μπορούσε να είχε διπλάσιες πιθανότητες λόγω της θέρμανσης της επιφάνειας των ωκεανών.

Στο στατιστικό μοντέλο που χρησιμοποιήθηκε, η εποχιακή ατμοσφαιρική κυκλοφορία παραμένει ο κυρίαρχος παράγοντας που εξηγεί τη διαχρονική μεταβλητότητα και την εμφάνιση πολύ ενεργών περιόδων. Τα ευρήματα παρέχουν μια νέα προοπτική για τη συμβολή της υπερθέρμανσης των ωκεανών στην αύξηση της πρόσφατης δραστηριότητας τυφώνων και δείχνουν πώς η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή συνέβαλε σε μια αποφασιστική αύξηση της δραστηριότητας της εποχής των τροπικών κυκλώνων του Ατλαντικού κατά την περίοδο παρατήρησης.

Πηγή: Weather and Climate Dynamics

Εικόνα: Nature Communications

Kαταχωρήθηκε 21/09/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Το φαινόμενο Fujiwara κατά τη διάρκεια του Τυφώνα Hinnamnor (03/09/2022)

Το φαινόμενο Fujiwara κατά τη διάρκεια του Τυφώνα Hinnamnor

Ο ισχυρότερος τυφώνας παγκοσμίως μέχρι στιγμής για το 2022 βρίσκεται στον Βορειοδυτικό Ειρηνικό Ωκεανό. Με ένταση ανέμων έως 270 km/h και καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις, έχει πλήξει μέχρι το Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου νησιά της Νότιας Ιαπωνίας και την Ταϊβάν. 

Ο κυκλώνας δημιουργήθηκε στα τέλη Αυγούστου λίγο ανατολικότερα από τον 124° μεσημβρινό στη μέση του Ειρηνικού Ωκεανoύ και κινήθηκε γρήγορα δυτικά ενισχυόμενος. Στην πορεία του βρήκε έναν μικρότερο και πιο ασθενή τροπικό κυκλώνα όπως φαίνεται στο παρακάτω βίντεο. Το φαινόμενο κατά το οποίοι δύο κυκλώνες έρχονται σε επαφή και ο πιο ασθενής "απορροφάται" από τη ροή του ισχυρότερου ονομάζεται Fujiwara Effect, προς τιμήν του Ιάπωνα μετεωρολόγου Sakuhei Fujiwara που εξήγησε πρώτος το φαινόμενο το 1921. 

Όταν οι κυκλώνες βρίσκονται ο ένας κοντά στον άλλο, τα κέντρα τους κινούνται κυκλωνικά μεταξύ τους (αριστερόστροφα στο βόρειο ημισφαίριο και δεξιόστροφα στο νότιο ημισφαίριο) περίπου με κέντρο ένα σημείο μεταξύ των δύο συστημάτων. Οι δύο δίνες έλκονται η μία προς την άλλη και τελικά θα σπειροειδοποιηθούν στο κεντρικό αυτό σημείο και θα συγχωνευθούν. Όταν οι δύο δίνες είναι άνισου μεγέθους, η μεγαλύτερη δίνη τείνει να κυριαρχεί στην αλληλεπίδραση και η μικρότερη δίνη περιστρέφεται γύρω της. 

 

Kαταχωρήθηκε 03/09/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Τι πρέπει να κάνεις αν συναντήσεις φώκια ή δελφίνι; (21/08/2022)

Τι πρέπει να κάνεις αν συναντήσεις φώκια ή δελφίνι;

Αν έχεις την τύχη να κινείσαι με σκάφος το καλοκαίρι, δες οπωσδήποτε αυτόν τον οδηγό από την WWF Greece.

 
Kαταχωρήθηκε 21/08/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Τα κύματα καύσωνα στη Βόρεια Ευρώπη γίνονται ολοένα και πιο έντονα και πιο εκτεταμένα (05/08/2022)

Τα κύματα καύσωνα στη Βόρεια Ευρώπη γίνονται ολοένα και πιο έντονα και πιο εκτεταμένα

Σύνταξη άρθρου: Σ. Ντάφης

ΕΑΑ-Πεντέλη, 5 Αυγούστου 2022, 12:00

Τα τελευταία χρόνια τα θερμοκρασιακά ρεκόρ σπάνε το ένα μετά το άλλο σε ολοένα και μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη, όχι κατά μισό ή έναν βαθμό Κελσίου όπως συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες, αλλά ακόμη και τα 20°C (βλ. Ανταρκτική). 

Στην Ευρώπη, πολλά ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας καταρρίφθηκαν το καλοκαίρι του 2019, όταν κανείς δεν πίστευε ότι ένα πιο ισχυρό κύμα καύσωνα θα έπληττε την γηραιά ήπειρο μόλις 3 χρόνια αργότερα. Το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης μάλιστα το φετινό καλοκαίρι έχει δεχθεί 3 κύματα καύσωνα, κάτι το εξίσου πρωτοφανές με την έντασή τους. Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου δημοσίευσε τους παρακάτω χάρτες με τα ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας από το 1976 μέχρι σήμερα. Είναι εμφανές ότι το τελευταίο κύμα καύσωνα τον φετινό Ιούλιο ήταν το πιο έντονο και οι υψηλές θερμοκρασίες κάλυψαν σχεδόν το σύνολο της χώρας, μέχρι τη Σκωτία. Παρόμοιες συνθήκες εκδηλώθηκαν τον Ιούλιο του 2019, ενώ το 1976 και το 2003 οι καύσωνες είχαν μικρότερη ένταση και έκταση

Τα διάφορα σενάρια κλιματικών μοντέλων έχουν υποδείξει ότι στο μέλλον οι καιρικές συνθήκες θα αλλάξουν δραματικά, όμως θερμοκρασία 40°C στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν αναμενόταν πριν το 2030

Kαταχωρήθηκε 05/08/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Η απορρόφηση του νερού από το έδαφος εξαρτάται από τη διαθέσιμη επιφανειακή υγρασία (14/08/2022)

Η απορρόφηση του νερού από το έδαφος εξαρτάται από τη διαθέσιμη επιφανειακή υγρασία

Σύνταξη άρθρου: Σ. Ντάφης

ΕΑΑ-Πεντέλη, Κυριακή 14 Αυγούστου 2022, 21:00

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Reading της Αγγλίας πραγματοποίησαν ένα απλό πείραμα για να δείξουν πώς το νερό απορροφάται από το έδαφος, σε διαφορετικές συνθήκες διαθέσιμης υγρασίας στην επιφάνεια του εδάφους. Στο βίντεο βλέπετε ότι στο υγρό έδαφος η απορρόφηση του νερού στα είναι πιο γρήγορη από το ξερό έδαφος (περίπου 16 φορές πιο γρήγορη), κάτι που αποδεικνύει γιατί δημιουργούνται ξαφνικές πλημμύρες μετά από περιόδους ξηρασίας αν εκδηλωθούν έντονες βροχοπτώσεις. 

Η Δυτική και Κεντρική Ευρώπη πλήττονται από πολύ σοβαρή ξηρασία, μετεωρολογική και υδρολογική, και η έλευση των φθινοπωρινών βροχοφόρων καιρικών συστημάτων ανησυχεί τους μετεωρολόγους, καθώς ξαφνικές πλημμύρες μπορεί να εκδηλωθούν πιο εύκολα σε σχέση με άλλες χρονιές. 

 

Kαταχωρήθηκε 14/08/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Αιγαίο Πέλαγος: η πιο δροσερή περιοχή της Μεσογείου τον Ιούλιο του 2022 (27/07/2022)

Αιγαίο Πέλαγος: η πιο δροσερή περιοχή της Μεσογείου τον Ιούλιο του 2022

Τα αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα στη Δυτική και Κεντρική Μεσόγειο το φετινό καλοκαίρι, έχουν οδηγήσει σε ακραία υψηλές για την εποχή τιμές θερμοκρασίας επιφάνειας της θάλασσας (SST). Οι αποκλίσεις της SST όπως παρουσιάζονται στον χάρτη του άρθρου, φτάνουν τους +5°C στη Δυτική Μεσόγειο, με τις απόλυτες τιμές να κυμαίνονται μεταξύ 24 και 28°C.

Την ίδια ώρα, το ευεργετικό μελτέμι στο Αιγαίο Πέλαγος διατηρεί δροσερά τα επιφανειακά νερά, με τιμές SST χαμηλότερες κατά περίπου 1-2°C από την κλιματική τιμή, δηλαδή με απόλυτες τιμές SST 21-22°C στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι προκαλούν το φαινόμενο της ανάβλυσης ψυχρών υδάτινων μαζών από μεγάλο βάθος του Αιγαίου, κάτι που δεν παρατηρούμε στις ακτές της Δυτικής Ελλάδας, στο Ιόνιο, καθώς οι άνεμοι εκεί είναι ιδιαίτερα ασθενείς. 

Μπορείτε να ενημερώνεστε για την επιφανειακή θερμοκρασία της θάλασσας στη χώρα μας καθημερινά πατώντας εδώ και για τις συνθήκες κολύμβησης στις ελληνικές παραλίες εδώ

Kαταχωρήθηκε 27/07/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Ποιες ήταν οι πιο ψυχρές περίοδοι της Γης; (15/07/2022)

Ποιες ήταν οι πιο ψυχρές περίοδοι της Γης;

Για μεγάλο μέρος της ιστορίας του, ο πλανήτης μας ήταν θερμότερος - μερικές φορές πολύ πιο θερμός - από ό, τι είναι σήμερα. Αλλά ο πλανήτης μας ήταν επίσης αρκετά πιο ψυχρός σε ορισμένες χρονικές περιόδους. Οι επιστήμονες μπορεί να μην γνωρίζουν ακριβώς ποια περίοδος στην ιστορία των 4,54 δισεκατομμυρίων ετών του πλανήτη μας ήταν η πιο ψυχρή, αλλά έρευνες αποκάλυπτουν μερικές υποψήφιες γεωλογικές περιόδους. Όλες αυτές οι περίοδοι έχουν αναγνωριστεί ως "αρχαίες εποχές των παγετώνων".

Μερικές από τις πιο ψυχρές συνθήκες συνέβησαν πριν από περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια χρόνια, μετά την αύξηση του ατμοσφαιρικού οξυγόνου. Η Γη μπήκε συχνά σε περιόδους βαθιάς ψύξης πριν από περίπου 750 και 600 εκατομμυρίων έτη. Αν και οι επιστήμονες δεν συμφωνούν ακριβώς πόσο εκτεταμένη ήταν η κάλυψη του πάγου κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο πάγος έφτασε στο επίπεδο της θάλασσας σε περιοχές του ισημερινού.

Τα τελευταία εκατομμύρια χρόνια, οι παγετώνες έχουν καλύψει τεράστιες εκτάσεις του βόρειου ημισφαιρίου. Αν και λιγότερο εκτεταμένοι από τους σχεδόν παγκόσμιους παγετώνες, οι εποχές των παγετώνων του Πλειστόκαινου (περίπου 2,6 εκατομμύρια έως 11.000 χρόνια πριν) μπορεί να έχουν τις πιο ψυχρές συνθήκες τα τελευταία μισό δισεκατομμύριο χρόνια. Μερικές από τις πιο σοβαρές ψυχρές περιόδους έζησε η Γη πριν περίπου 20.000 χρόνια.


Η εποχή των παγετώνων είναι μια περίοδος παγκόσμιων θερμοκρασιών ψυχρότερων από το συνηθισμένο, και επεκτάσεις παγετώνων και στρωμάτων πάγου περισσότερο από το συνηθισμένο. Οι εποχές των παγετώνων δεν φέρνουν αδυσώπητο κρύο. Αντίθετα, επεμβαίνουν σχετικά θερμές περίοδοι, έτσι οι εποχές των παγετώνων είναι ένας συνδυασμός παγετώνων που προχωρούν (παγετωνική περίοδος) και παγετώνων που υποχωρούν (μεσοπαγετωνική περίοδος). Αν και σχετικά θερμοί, οι μεσοπαγετώνοι εξακολουθούν να αποτελούν μέρος μιας εποχής παγετώνων.

Πώς γνωρίζουν οι επιστήμονες ότι συνέβησαν οι αρχαίες εποχές των παγετώνων; Σαφώς, τα θερμόμετρα δεν ήταν χρήσιμα όταν οι παγετώνες ηπειρωτικής κλίμακας έφτασαν ως τον ισημερινό. Τα στοιχεία για τις προηγούμενες εποχές των παγετώνων προέρχονται από τη γεωλογία. Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι γεωλόγοι άρχισαν να βρίσκουν ενδείξεις που είχαν αφήσει αρχαία στρώματα πάγου. Οι παγετώνες, συνειδητοποίησαν οι γεωλόγοι, θα μπορούσαν να αφήσουν γιγάντιες γρατσουνιές σε βράχους και να μεταφέρουν ογκόλιθους σε μακρινές περιοχές, ρίχνοντας συχνά αυτούς τους βράχους στη θάλασσα.

Μόλις αναγνωρίστηκαν τα σημάδια των παγετώνων για την εποχή του Πλειστόκαινου, οι γεωλόγοι ήξεραν πώς να τα αναγνωρίσουν σε παλαιότερους βράχους. Ο συνδυασμός των στοιχείων για τους παγετώνες με τα στοιχεία για την τεκτονική των πλακών και την ηπειρωτική μετατόπιση επέτρεψε στους γεωλόγους να αναγνωρίσουν την παγετωνική δραστηριότητα εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών πριν, όταν οι ήπειροι είχαν πολύ διαφορετική διαμόρφωση. Συνολικά, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει πάνω από δώδεκα εποχές παγετώνων στο γεωλογικό αρχείο, αρκετές από αυτές τα τελευταία μισό δισεκατομμύριο χρόνια. 

Η άνοδος του οξυγόνου και η πτώση της θερμοκρασίας

Μεταξύ των αρχαιότερων εποχών των παγετώνων που έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής στα γεωλογικά αρχεία, είναι οι εποχές των παγετώνων του Huronian. Τουλάχιστον ένα από αυτά αποτελούσε αυτό που οι γεωλόγοι αποκαλούν γεγονός Snowball Earth, όταν η επιφάνεια του πλανήτη ήταν εντελώς, ή σχεδόν εξ' ολοκλήρου, παγωμένη. 

Οι παλαιοντολόγοι υποθέτουν ότι όταν η μικροβιακή ζωή εμφανίστηκε στη Γη πριν από περισσότερα από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια, τα μικρόβια ούτε παρήγαγαν ούτε χρειάζονταν οξυγόνο. Αντίθετα, όταν η ζωή εξελίχθηκε, η ατμόσφαιρα της Γης ήταν πολύ διαφορετική από αυτή που βιώνουμε σήμερα. Αν και τα επίπεδα αζώτου μπορεί να ήταν παρόμοια, η συγκέντρωση άλλων αερίων της ατμόσφαιρας ήταν πολύ διαφορετική. Το διοξείδιο του άνθρακα είχε συγκέντρωση περίπου από 10 έως 2.500 φορές μεγαλύτερη από τα σημερινά επίπεδα και η συγκέντρωση μεθανίου μπορεί να ήταν έως και 10.000 φορές υψηλότερο από τα σημερινά επίπεδα. Το ατμοσφαιρικό οξυγόνο ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτο.

Οι επιστήμονες συζητούν πότε ακριβώς εξελίχθηκαν για πρώτη φορά τα μικρόβια ικανά να πραγματοποιήσουν φωτοσύνθεση και να παράγουν οξυγόνο ως υποπροϊόν. Οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από περίπου 3,5 έως 2,5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Οι πρώτοι κατασκευαστές οξυγόνου ήταν πιθανώς πρόγονοι των σύγχρονων κυανοβακτηρίων ή γαλαζοπράσινων φυκών.

Αρχικά, το οξυγόνο που παρήχθη από αυτούς τους πρώιμους φωτοσυνθέτες πιθανότατα αντέδρασε με τον σίδηρο στον ωκεανό, καθιζάνοντας σε στρώματα σκουριασμένου ιζήματος στον πυθμένα της θάλασσας πριν αρχίσει να συσσωρεύεται στην ατμόσφαιρα. Κάποιο μόριο οξυγόνου αντέδρασε με το μεθάνιο, μετατρέποντάς το σε διοξείδιο του άνθρακα και νερό. Εν τω μεταξύ, οι πληθυσμοί μικροβίων φωτοσύνθεσης συνέχισαν να αυξάνονται, καταναλώνοντας περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα.

Το διοξείδιο του άνθρακα είναι αέριο του θερμοκηπίου και το μεθάνιο είναι ένα ακόμη πιο ισχυρό αέριο του θερμοκηπίου. Καθώς οι ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις αυτών των αερίων του θερμοκηπίου μειώθηκαν, οι παγκόσμιες θερμοκρασίες έπεσαν κατακόρυφα, βυθίζοντας τον πλανήτη σε μια σειρά εποχών παγετώνων. Οι εποχές των παγετώνων των Huronian και οι μεσοπαγετωνικές περίοδοι που τις χώριζαν πιθανότατα, διήρκεσαν συνολικά 300 εκατομμύρια χρόνια. Τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτοί οι παγετώνες έφτασαν σε ισημερινές περιοχές στο επίπεδο της θάλασσας. (Ο πάγος εμφανίζεται σε ισημερινές περιοχές σήμερα, αλλά μόνο σε μεγάλα υψόμετρα, πχ στο Κιλιμάντζαρο)

Τα γεωλογικά στοιχεία αυτών των εποχών των παγετώνων ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 1907, σε παγετώνες κοντά στη λίμνηHuron. Από τότε, οι γεωλόγοι έχουν ανακαλύψει περισσότερα στοιχεία σε άλλα μέρη της Βόρειας Αμερικής, καθώς και στη Νότια Αφρική, τη Δυτική Αυστραλία και τη Βορειοανατολική Ευρώπη.

Η αύξηση της συγκέντρωσης του οξυγόνου επέτρεψε την εξέλιξη της πολύπλοκης ζωής που αναπνέει οξυγόνο και σχημάτισε το στρώμα του όζοντος της Γης, το οποίο βοηθά στην προστασία της ζωής από την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία του Ήλιου.

 

 

Πηγή: ΝΟΑΑ

Kαταχωρήθηκε 15/07/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Ψυχρές λίμνες και κρύες πισίνες: Οι μετεωρολογικοί όροι των καταιγίδων (02/07/2022)

Ψυχρές λίμνες και ψυχρές πισίνες: Οι μετεωρολογικοί όροι των καταιγίδων

Σύνταξη άρθρου: Σ. Ντάφης

ΕΑΑ-Πεντέλη, Σάββατο 2 Ιουνίου 2022, 15:00

Τα τελευταία χρόνια οι μετεωρολόγοι χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερους μετεωρολογικούς όρους για να περιγράψουν τα φυσικά φαινόμενα κατά τη διάρκεια παρουσίασης ενός δελτίου καιρού. Τόσο η κατανόησή μας για αυτά τα φαινόμενα όσο και η ανάγκη επικοινωνίας των επιστημονικών όρων, αυξάνονται συνεχώς, αλλά το κοινό που δεν έχει γνώσεις Μετεωρολογίας πολλές φορές να συγχέει όρους και έννοιες

Σίγουρα οι περισσότεροι από εσάς έχετε ακούσει τον όρο "Ψυχρή Λίμνη" σε ένα πρόσφατο μετεωρολογικό δελτίο, ο οποίος αποτελεί μετάφραση του αγγλικού όρου "Cold pool", δηλαδή μια πιο ακριβής μετάφραση θα ήταν "Ψυχρή Πισίνα". Για τον ίδιο όρο υπάρχει και δεύτερη ονομασία ως "Cold drop" ή "Ψυχρή Σταγόνα". Τι ακριβώς όμως είναι αυτό το φυσικό φαινόμενο και τι διαφορά έχει με τις "Ψυχρές Λίμνες ή Πισίνες" κοντά στο έδαφος;

Ψυχρή Λίμνη

Ως "Ψυχρή Λίμνη" στη Μετεωρολογία ονομάζουμε μια ψυχρή περιοχή της ατμόσφαιρας που περιβάλλεται από θερμές αέριες μάζες. Η κατακόρυφη έκταση αυτών των ψυχρών αερίων μαζών καταλαμβάνει σχεδόν το σύνολο της Τροπόσφαιρας και η κίνηση του αέρα είναι κυκλωνική (αντίθετη με τους δείκτες του ρολογιού). Η ύπαρξη ψυχρών αερίων μαζών πάνω από θερμές και υγρές αέριες μάζες κοντά στο έδαφος οδηγεί στη δημιουργία "αστάθειας", δηλαδή μεγάλη πτώση της θερμοκρασίας καθ'ύψος. Η αστάθεια είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία των καταιγίδων, ενώ οι άλλες δύο προϋποθέσεις είναι η ύπαρξη υγρών αερίων μαζών και ένα αίτιο ανύψωσης των αερίων μαζών. Αν λείπει έστω ένα από αυτά τα τρία στοιχεία, τότε η δημιουργία καταιγίδων είναι αδύνατη

Το καλοκαίρι το αίτιο ανύψωσης των θερμών και υγρών αερίων μαζών κοντά στο έδαφος είναι κυρίως η θέρμανση του εδάφους κατά την ηλιοφάνεια. Ο θερμός αέρας είναι πιο ελαφρύς από τον ψυχρό, επομένως ανέρχεται αυθόρμητα και επιταχυνόμενα αν βρεθεί σε ψυχρό περιβάλλον, όπως κατά την παρουσία μιας "Ψυχρής Λίμνης". Στον παρακάτω χάρτη παρουσιάζεται η έκταση μιας "Ψυχρής Λίμνης" πάνω από την Ανατολική Ευρώπη. Οι "Ψυχρές Λίμνες" συνοδεύονται από "Διαταραχές" που κινούνται περιμέτρικά τους, και λειτουργούν ως μηχανισμός ανύψωσης των θερμών και υγρών αερίων μαζών, άρα ευννούν την ανάπτυξη των καταιγίδων. 

Ψυχρή Πισίνα ή Ψυχρό Μέτωπο Καταιγίδας

Με τον όρο "Cold pool" μπορούμε να περιγράψουμε και ένα άλλο φυσικό φαινόμενο που σχετίζεται με τις καταιγίδες. Καθώς μια καταιγίδα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη ή σε φάση αποδόμησης, η εξάτμιση των σταγόνων της βροχής ψύχει τις αέριες μάζες της καταιγίδας που κατέρχονται. Όσο πιο ξηρό είναι το περιβάλλον της καταιγίδας κοντά στο έδαφος, τόσο μεγαλύτερη είναι η εξάτμιση άρα και η ψύξη των αερίων μαζών. Ο ψυχρός αέρας έχει μεγαλύτερη πυκνότητα από τον θερμό και όσο ψύχεται τόσο θα κατέρχεται από το νέφος επιταχυνόμενα, δημιουργώντας ένα ψυχρό μέτωπο κοντά στο έδαφος με θυελλώδεις ανέμους. Αν η καταιγίδα είναι στάσιμη, αυτό το ψυχρό μέτωπο θα κινηθεί ακτινικά μακριά από την καταιγίδα, ενώ σε αντίθετη περίπτωση το μέτωπο θα προπορευθεί της καταιγίδας κατά την κίνησή της. 

Η χωρική έκταση του ψυχρού μετώπου μιας καταιγίδας είναι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, κατά εκατοντάδες φορές μικρότερη από αυτή μιας "Ψυχρής Λίμνης" που περιγράψαμε παραπάνω. Σπανιότερα, και υπό κατάλληλες καιρικές συνθήκες, το ψυχρό μέτωπο ή "Ψυχρή Πισίνα" μιας καταιγίδας, μπορεί να ταξιδέψει εκατοντάδες χιλιόμετρα και να πλήξει με θυελλώδεις ανέμους περιοχές που δεν επηρεάζονται άμεσα από την καταιγίδα. Αυτό το φαινόμενο είναι συχνό στη Μέση Ανατολή και στην Αφρική, όπου ψυχρά μέτωπα των καταιγίδων δημιουργούν σκονοθύελλες (haboob) διάρκειας αρκετών ωρών.

Ένα παράδειγμα αυτού του φαινομένου είχαμε την Παρασκευή 1 Ιουλίου 2022 στη Θεσσαλία, όπου η βάση των νεφών των καταιγίδων ήταν περίπου 2 χιλιόμετρα πάνω από το έδαφος λόγω των πολύ ξηρών και θερμών αερίων μαζών κοντά στο έδαφος. Θυελλώδεις άνεμοι έπληξαν το σύνολο της Θεσσαλίας (π.χ. Τρίκαλα, Καρδίτσα), ακόμη και περιοχές που δεν δέχθηκαν βροχοπτώσεις (π.χ. Βόλος). 

Η επόμενη εικόνα περιγράφει σχηματικά τη δημιουργία μιας "Ψυχρής Πισίνας" από καταιγίδα. 

 

Kαταχωρήθηκε 02/07/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Γιατί τις πολύ θερμές και υγρές μέρες του καλοκαιριού η ατμόσφαιρα είναι θολή; (29/06/2022)

Γιατί τις πολύ θερμές και υγρές μέρες του καλοκαιριού η ατμόσφαιρα είναι θολή;

ΕΑΑ-Πεντέλη, 29 Ιουνίου 2022, 18:00

Οι υδρατμοί είναι πιο πιθανό να συγχωνευθούν με σωματίδια της ατμόσφαιρας και να σχηματίσουν σταγόνες όταν η σχετική υγρασία είναι υψηλή. Δεδομένου ότι ο ζεστός αέρας μπορεί να συγκρατήσει πολύ περισσότερους υδρατμούς σε σύγκριση με τον ψυχρό αέρα, η επίδραση της θολότητας είναι ιδιαίτερα εμφανής σε ζεστές και υγρές μέρες. Οι υδρατμοί συγχωνεύονται σε σωματίδια και έτσι η ορατότητα μειώνεται.

Η ταχύτητα του ανέμου είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας. Οι ισχυρότεροι άνεμοι θα προσθέσουν περισσότερα και μεγαλύτερα σωματίδια στην ατμόσφαιρα, γεγονός που μειώνει περαιτέρω την ορατότητα. Η ορατότητα τείνει να είναι καλύτερη τις μέρες που είναι δροσερές, ξηρές και έχουν ασθενή αέρα. 

Τέλος, πολλές φορές ξεσπούν δασικές πυρκαγιές κοντά σε κατοικημένες περιοχές και το πλήθος μικροσωματιδίων της καύσης απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα τη μείωση της ορατότητας. 

Kαταχωρήθηκε 29/06/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Σχίνος (Κορινθία) 2021: Ενισχύοντας την επίγνωση και την ετοιμότητα της χώρας για ακραίες δασικές πυρκαγιές ένα χρόνο μετά (25/05/2022)

Σχίνος (Κορινθία) 2021: Ενισχύοντας την επίγνωση και την ετοιμότητα της χώρας για ακραίες δασικές πυρκαγιές ένα χρόνο μετά

 

Με αφορμή τη συμπλήρωση 1 έτους από τη δασική πυρκαγιά στο Σχίνο Κορινθίας (έναρξη το βράδυ της 19.05.2021), η ερευνητική ομάδα της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) παρουσιάζει τα διδάγματα σχετικά με τις συνθήκες που συνετέλεσαν στην εξάπλωση και τη συμπεριφορά της πυρκαγιάς. Υπενθυμίζεται ότι με βάση την έκταση που κατέκαψε (52.000 στρέμματα), η δασική πυρκαγιά του Σχίνου ανήκει στο ανώτερο 1% όλων των μεγάλων πυρκαγιών της περιόδου 2000 – 2021 και αποτελεί μέχρι και σήμερα την πιο καταστροφική πυρκαγιά που αντιμετώπισε ποτέ η χώρα μας κατά το μήνα Μάιο, πριν δηλαδή από την έναρξη του καλοκαιριού.  

Η δασική πυρκαγιά στο Σχίνο εκδηλώθηκε σε αγροτοδασική περιοχή το βράδυ (21:44) της 19.05.2021. Παρότι εκδηλώθηκε νυχτερινές ώρες και στην αρχή της αντιπυρικής περιόδου, οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες ήταν ευνοϊκές για την εξάπλωσή της.

Από την εξέταση των δεδομένων θερμών σημείων (hotspots) του συστήματος FIRMS (Fire Information for Resource Management) της NASA, προκύπτει ότι η δασική πυρκαγιά του Σχίνου εξαπλώθηκε ραγδαία, φτάνοντας σχεδόν στα όρια της τελικής περιμέτρου μέσα σε χρονικό διάστημα περίπου 24 ωρών (Εικόνα 1). Ειδικότερα, εκτιμάται ότι o μέσος ρυθμός ανάπτυξης της πυρκαγιάς ήταν της τάξης των 2.670 (±1.670) στρμ./ώρα. Επιπρόσθετα, η πυρκαγιά παρουσίασε ακραία συμπεριφορά την 20.05.2021, η οποία εκδηλώθηκε μέσα από το σχηματισμό πυροσωρειτών πάνω από το πλούμιο του καπνού. Ο σχηματισμός των νεφών αυτών υποδηλώνει τη σύζευξη μεταξύ της φωτιάς και της ατμόσφαιρας, με την πυρκαγιά να καθίσταται εφεξής αυτοκαθοδηγούμενη, «δημιουργώντας το δικό της καιρό».  



Εικόνα 1. Η εξέλιξη της δασικής πυρκαγιάς στο Σχίνο Κορινθίας με βάση τα δεδομένα θερμών σημείων (hotspots) του συστήματος FIRMS/NASA. 

 

Η σχεδόν εκρηκτική εξάπλωση της δασικής πυρκαγιάς του Σχίνου, αλλά και η μεγάλη έκλυση και μεταφορά καπνού, φαίνονται και στο επόμενο βίντεο. Σε αυτό το βίντεο παρουσιάζεται η εξάπλωση και συμπεριφορά της πυρκαγιάς, όπως αυτή προσομοιώθηκε από το προγνωστικό σύστημα IRIS 2.1. Το IRIS 2.1 αποτελεί την τελευταία έκδοση του επιχειρησιακού συστήματος που ανέπτυξε το 2017 το ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ με στόχο την παροχή προγνώσεων εξάπλωσης και συμπεριφοράς δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα. Η παρούσα έκδοση του συστήματος χαρακτηρίζεται από (1) αναπαράσταση της διαθέσιμης δασικής καύσιμης ύλης με πολύ υψηλή οριζόντια ανάλυση 10x10 m, (2) ακριβέστερο μαθηματικό υπολογισμό της συμπεριφοράς της φωτιάς, και (3) ακριβέστερη αναπαράσταση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ της φωτιάς και της ατμόσφαιρας («η φωτιά δημιουργεί το δικό της καιρό»).  

 

 

Στοχεύοντας στην καλύτερη κατανόηση των μετεωρολογικών συνθηκών που συνεισφέρουν στην εκδήλωση δασικών πυρκαγιών όπως αυτή του Σχίνου, στο ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ υλοποιείται το ερευνητικό έργο FLAME. Στα πλαίσια του FLAME έχουν καθοριστεί οι διαφορετικοί τύποι καιρού που συνδέονται με πυρομετεωρολογικές συνθήκες που προάγουν την εκδήλωση ακραίων δασικών πυρκαγιών. Ειδικότερα, έχουν ήδη ταυτοποιηθεί πέντε (5) βασικοί «πυρομετεωρολογικοί τύποι δασικών πυρκαγιών», κάθε ένας από τους οποίους συνδέεται με συγκεκριμένες πυρομετεωρολογικές συνθήκες και διαφορετικά επίπεδα επικινδυνότητας (Εικόνα 2). 

 

Εικόνα 2. Πυρομετεωρολογικοί τύποι δασικών πυρκαγιών για την Ελλάδα. 

 

Ειδικότερα για τη δασική πυρκαγιά του Σχίνου, αυτή συνδέεται με τον τρίτο (3ο) πυρομετεωρολογικό τύπο. Ο συγκεκριμένος πυρομετεωρολογικός τύπος χαρακτηρίζεται από σχετικά υψηλές θερμοκρασίες, χαμηλή υγρασία, ενισχυμένους ανέμους, και υπό συνθήκες ατμοσφαιρική αστάθεια. Πιο συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της δασικής πυρκαγιάς του Σχίνου, οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες πηδαλιουχήθηκαν από τη διέλευση μίας σκάφης χαμηλών πιέσεων πάνω από τα Βαλκάνια. Η διέλευση αυτής της σκάφης ενεργοποίησε την μεταφορά θερμών αεριών μαζών από τη Β. Αφρική προς τη χώρα μας και την ενίσχυση των ανέμων στην επιφάνειας ως αποτέλεσμα της δημιουργίας βαροβαθμίδας μεταξύ του Αιγαίου και του Ιονίου. Επιπρόσθετα, το μεσημέρι της 20.05.2021, οι ατμοσφαιρικές συνθήκες ευνόησαν την μεταφορά υγρασίας στην μέση τροπόσφαιρα, γεγονός που επέτρεψε την εκδήλωση ατμοσφαιρικής αστάθειας και κατ’ επέκταση τη σύζευξη της φωτιάς με την ατμόσφαιρα. Κατά τον τρόπο αυτό, η πυρκαγιά του Σχίνου ανέπτυξε ισχυρή επαγωγική στήλη και κατέστη αυτοκαθοδηγούμενη, δημιουργώντας χαρακτηριστικά πυρονέφη. 

 

Με την αντιπυρική περίοδο του 2022 να βρίσκεται ήδη στον πρώτο μήνα, η μονάδα ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ υπενθυμίζει την πληθώρα εργαλείων και υπηρεσιών που δύναται να παρέχει επιχειρησιακά, σε καθημερινή βάση, με στόχο την ενίσχυση της ετοιμότητας της χώρας μας: 

  • Ημερήσια εκτίμηση επικινδυνότητας εκδήλωσης και εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών με βάση το Καναδικό Σύστημα Πυρομετεωρολογικών Δεικτών, τα όρια του οποίου έχουν προσαρμοστεί κατάλληλα στο πυρικό περιβάλλον της Ελλάδας. 
  • Μετεωρολογικές και πυρομετεωρολογικές παρατηρήσεις σε πραγματικό χρόνο από το πιο πυκνό δίκτυο αυτόματων μετεωρολογικών σταθμών που λειτουργεί στην Ελλάδα από το 2007. 
  • Ημερήσιες εκτιμήσεις της ευφλεκτότητας της λεπτής νεκρής δασικής καύσιμης ύλης για το σύνολο της ελληνικής επικράτειας, ανανεούμενες ανά 3 ώρες καθημερινά. 
  • Προγνώσεις εξάπλωσης και συμπεριφοράς δασικών πυρκαγιών, συμπεριλαμβανομένου του εκλυόμενου καπνού, από το προγνωστικό σύστημα ταχείας απόκρισης IRIS 2.1.  

 

Το ερευνητικό έργο FLAME υποστηρίχθηκε από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) στο πλαίσιο της Δράσης "2η Προκήρυξη ερευνητικών έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για την ενίσχυση των Μεταδιδακτορικών Ερευνητών/τριών (Αριθμός Έργου: 00559).

 

Kαταχωρήθηκε 25/05/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.

Sentinel-2: Οι καμένες εκτάσεις του 2021 στην Αττική ορατές από το διάστημα (11/05/2022)

Sentinel-2: Οι καμένες εκτάσεις του 2021 στην Αττική ορατές από το διάστημα

Ο Normalized Difference Moisture Index (NDMI) είναι ένας δείκτης υγρασίας κανονικοποιημένης διαφοράς, που χρησιμοποιεί ζώνες του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος στο κοντινό υπέρυθρο (NIR) και στα βραχέα κύματα υπερύθρων (SWIR), και χρησιμοποιείται για την καταγραφή της υγρασίας των φυτών και του εδάφους από δορυφορικές εικόνες. Η ζώνη SWIR αντανακλά αλλαγές τόσο στην περιεκτικότητα σε νερό της βλάστησης όσο και στη δομή της σπογγώδους μεσοφύλλης στους θόλους βλάστησης, ενώ η NIR επηρεάζεται από την εσωτερική δομή των φύλλων και την περιεκτικότητα σε ξηρή ύλη των φύλλων αλλά όχι από την περιεκτικότητα σε νερό.

Ο συνδυασμός του NIR με το SWIR αφαιρεί τις παραλλαγές που προκαλούνται από την εσωτερική δομή των φύλλων και την περιεκτικότητα σε ξηρή ύλη των φύλλων, βελτιώνοντας την ακρίβεια στην καταγραφή της περιεκτικότητας σε φυτικό νερό. Η ποσότητα νερού που είναι διαθέσιμη στην εσωτερική δομή των φύλλων ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τη φασματική ανάκλαση στη ζώνη SWIR του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος.

Ο δείκτης NDMI εφαρμόστηκε στην παρακάτω δορυφορική εικόνα από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel-2, την Τρίτη 10 Μαΐου 2022 και δείχνει μέρος της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας, της Πελ/νήσου και των Βορειοδυτικών Κυκλάδων.  


Σχεδόν έναν χρόνο μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Αττική, οι οικολογικές επιπτώσεις τους είναι εμφανείς από το διάστημα. Οι καμένες εκτάσεις χαρακτηρίζονται από πολύ ξηρές περιοχές (πορτοκαλί και κόκκινο χρώμα) στη Βόρεια και Δυτική Αττική. 

Στη δεύτερη δορυφορική εικόνα απεικονίζεται η ίδια περιοχή στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα SWIR και οι κόκκινες ελλείψεις δείχνουν τις μεγαλύτερες καμένες εκτάσεις του 2021. 

 

Kαταχωρήθηκε 11/05/2022 Άνοιγμα του άρθρου σε νέο παράθυρο.


Κωνσταντινούπολη ΒΡΟΧΗ 12°C
Τίρανα ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ 10°C
Μπεράτ ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΟΣ 11°C
Σκόδρα ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΟΣ 9°C
Πρίλεπ ΒΡΟΧΗ 4°C
Πατήστε εδώ για περισσότερες πόλεις
ΜΕΘΩΝΗ 04:50 5 μg/m3
Πατήστε πάνω στα ονόματα των σταθμών για να δείτε διαγράμματα συγκέντρωσης σκόνης
ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΩΝ
ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ
ΜΕΤΣΟΒΟ 0°C
ΦΛΩΡΙΝΑ 2°C
ΝΕΣΤΟΡΙΟ 2°C
ΜΕΛΙΤΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ 2°C
ΠΡΑΜΑΝΤΑ 3°C
ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ
ΚΑΡΠΑΘΟΣ 18°C
ΤΗΛΟΣ 18°C
ΝΙΣΥΡΟΣ 18°C
ΚΑΣΟΣ 18°C
ΚΩΣ 17°C
Τα παραπάνω δεδομένα (ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΕΣ/ΥΨΗΛΟΤΕΡΕΣ) αποτελούν προγνώσεις. Για παρατηρήσεις (realtime) πατήστε εδώ
ΜΑΝΔΡΑ-ΠΑΛΑΙΟΚΟΥΝΔΟΥΡΑ 05:00  ΨΙΧΑΛΕΣ
ΑΣΗ ΓΩΝΙΑ ΧΑΝΙΩΝ 05:00  ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΩΔΗΣ ΒΡΟΧΗ
ΒΑΓΙΩΝΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 05:00  ΨΙΧΑΛΕΣ
ΚΑΝΔΑΝΟΣ ΧΑΝΙΩΝ 05:00  ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΩΔΗΣ ΒΡΟΧΗ
ΣΗΤΕΙΑ 05:00  ΙΣΧΥΡΗ ΒΡΟΧΗ
ΣΦΑΚΙΑ 05:00  ΨΙΧΑΛΕΣ
ΤΗΝΟΣ-ΠΟΡΤΟ 05:10  ΒΡΟΧΗ
ΦΟΛΕΓΑΝΔΡΟΣ 05:00  ΨΙΧΑΛΕΣ
ΤΗΝΟΣ 05:00  ΙΣΧΥΡΗ ΒΡΟΧΗ
ΙΟΣ 05:00  ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΩΔΗΣ ΒΡΟΧΗ
ΔΕΙΚΤΗΣ UV
ΑN. ΣΤΕΡΕΑ-ATTIKH 0
ΑΝΑΤ. ΚΡΗΤΗ 0.1
ΑΝΑΤ. ΚΥΚΛΑΔΕΣ 0
ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ 0
ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 0
Πατήστε εδώ για να δέιτε όλες τις περιοχές
Αιάκειο/Κορσική ΚΑΘΑΡΟΣ 13°C
Αμστερνταμ ΚΑΘΑΡΟΣ 11°C
Βαρκελώνη ΛΙΓΑ ΣΥΝΝΕΦΑ 12°C
Βαρσοβία ΚΑΘΑΡΟΣ 8°C
Βελιγράδι ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΟΣ 11°C
Βουκουρέστι ΚΑΘΑΡΟΣ 11°C
Βρυξέλλες ΚΑΘΑΡΟΣ 11°C
Γενεύη ΚΑΘΑΡΟΣ 6°C
Δουβλίνο ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ 11°C
Εδιμβούργο ΛΙΓΑ ΣΥΝΝΕΦΑ 9°C
Πατήστε εδώ για περισσότερα
Bandar Seri Begawan Brunei 30°C
Belem Brazil 26°C
Hobart Australia 15°C
Honolulu United States 27°C
Khartoum Sudan 31°C
Las Vegas United States 9°C
Lima Peru 20°C
Nassau Bahamas 24°C
San Francisco United States 11°C
Vladivostok Russia -11°C
Πατήστε εδώ για να δείτε τον παγκόσμιο μετεωρολογικό χάρτη
2010: Ισχυρές βροχές με πλημμύρες σε τμήματα της Εγνατίας Οδού στην Ηπειρο. Διακοπή της κυκλοφορίας για αρκετές ημέρες.
 
Τελευταία ενημέρωση προγνώσεων: Τετάρτη, 30/11 20:04